GELİŞİMSEL KOORDİNASYON BOZUKLUĞU; SAKAR ÇOCUKLAR

Leave a comment Standart

Sakar Çocuk

Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu

GELİŞİMSEL KOORDİNASYON BOZUKLUĞU NEDİR?
Gelişimsel koordinasyon bozukluğu (GKB), gelişimsel motor becerilerde gecikme ya da koordinasyon gerektiren aktivitelerde zorlanma ve çocuğun günlük işleri yaparken zorlanması ile kendini göstermektedir. Çocuk Nöroloji Uzmanı tarafından GKB tanısı konulmadan önce, hareketlerdeki problemlerin herhangi bir fiziksel, nörolojik ya da davranışsal problemlerden kaynaklanmıyor olması gerekmektedir. Gelişimsel koordinasyon bozukluğu akademik yeteneklerde ya da giyinme, yazı yapma, spor ve oyun aktiviteleri gibi günlük yaşam aktivitelerindeki zorlanmalardan ötürü genellikle çocuğun en yakınında olan kişiler tarafından fark edilmektedir (1).
Gelişimsel koordinasyon bozukluğu okul çağı çocukları arasında erkeklerde daha sık olmak üzere %5-6 oranında görülmektedir (2). GKB kendi başına görülebileceği gibi, öğrenme güçlüğü, dil-konuşma bozukluğu veya dikkat bozukluğu olan çocuklarda da görülebilmektedir.
KOORDİNASYON BOZUKLUKLARI NASIL MEYDANA GELİR?
Koordinasyon bozuklukları pek çok nedenden dolayı ortaya çıkabileceğinden, bu sorunun cevabı basit değildir. Motor koordinasyon problemlerine neyin yol açtığından emin olmadığımız halde, araştırmalar çocukların hareketlerini planlama, organize etme, gerçekleştirme ve/veya modifiye etme konusunda zorluklar yaşadıklarını ileri sürmektedir. Gelişimsel koordinasyon bozukluğu olan çocuklar hakkında kesin olarak bilinen tek şey yeni motor beceriler öğrenmede zorluk yaşadıklarıdır. Hareketlerini düzenlemek adına görsel geri bildirimi diğer geri bildirim türlerinden daha çok kullanırlar bu nedenle de hareketleri küçük yaştaki bir çocuğun hareketleriyle benzerlik gösterir. Gelişimsel koordinasyon bozukluğu olan çocuklar bir durumdan diğerine düzensiz geçişler yaparlar ve başarısız olsalar bile motor becerilerini tekrar ve tekrar aynı şekilde gerçekleştirirler. Tipik olarak GKB olan çocuklar geri bildirimlere bağlıdır ve hareketlerinin sonuçlarını tahmin edemezler. Sonuç olarak hareketler sırasında yaptıkları hataları fark etmez, hatalarından ders çıkarmaz ve yanlışlarını düzeltmezler. Bu karakteristik özellikler nedeniyle araştırmacılar çocuklardaki bu koordinasyon problemlerinin sadece vücudun nasıl hareket ettirileceğini öğrenmekte değil, aynı zamanda motor görevlere yönelik problem çözme becerilerini öğrenmekten kaynaklandığı görüşündedirler. Çünkü motor beceriler bu çocuklarda otomatik olarak gerçekleştirilememektedir, önceden öğrenmiş olsalar bile motor görevler sırasında ekstra çaba ve dikkat göstermek zorundadırlar. GKB olan çocuklar genellikle motor beceriler arasındaki benzerlikleri fark etmezler ve bu nedenle öğrendikleri motor becerileri bir aktiviteden diğerine uyarlamakta sıkıntı yaşarlar (büyük bir topu yakalamak ve ardından küçük bir topu yakalamak). Değişen çevreye uyum sağlamak (hareketli bir topu yakalama ya da vurma) GKB olan çocuklar için ekstra efor gerektirir. Bu problemlerin hepsinde sonuç olarak aynı durum ile karşılaşırız: GKB olan çocuklarda beceriksizlik, hantallık ve yeni motor becerileri öğrenmede zorluk gözleriz (3).

GELİŞİMSEL KOORDİNASYONU OLAN ÇOCUKLARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ
FİZİKSEL ÖZELLİKLER
1. Çocuk hareketler sırasında beceriksiz ve hantal olabilir. Eşyalara takılabilir, çarpıp dökebilir.
2. Kaba motor (tüm vücut) ve ince motor (el kullanımı) gerektiren hareketlerde zorluk yaşayabilir.
3. Bazı motor becerileri kazanmasında gecikme olabilir (3 tekerlekli ya da 2 tekerlekli bisiklete binme, top tutma, düğme ilikleme, ayakkabı bağlama)
4. Motor becerileri ve diğer becerilerinin gelişimi farklılık gösterebilir. Örneğin zihinsel becerileri ve konuşma becerisi gelişmiş iken motor becerilerin gelişiminde gecikme görülebilir.
5. Yeni motor becerileri öğrenmede zorluk yaşayabilir. Bir kere öğrendikten sonra motor becerileri gayet düzgün gerçekleştirirken devamında kötü performans gösterebilir.
6. Vücut hareketlerinde ani değişiklik gerektiren ve değişen çevreye adaptasyon gerektiren aktivitelerde zorluk yaşarlar ( basketbol, tenis).
7. İki vücut yarısının koordineli çalışmasını gerektiren aktivitelerde zorluk yaşarlar ( makas ile kesme, engel atlama)
8. Denge gerektiren aktivitelerde postüral kontrolleri ve dengeleri yetersiz olabilir (merdiven çıkmak, ayakta iken giyinmek)
9. Çizme ve yazı yazmada zorluk yaşayabilirler. Bu beceriler çizimi yaparken aynı zamanda bir sonraki hareketi planlamayı gerektirdiği için GKB olan çoğu çocuk için çok zorlayıcı becerilerdir.

DUYGUSAL VE DAVRANIŞSAL ÖZELLİKLER
1. Özellikle fiziksel yanıt gerektiren aktivitelere ilgi duymaz ya da bunlardan kaçınabilirler. Yorgunluk ya da tekrarlanan başarısızlık bu motor görevlere katılmasını engelleyebilir.
2. Çocuk, hayatının her alanında gerekli olan aktivitelerle baş etme güçlüklerinden ötürü, hayal kırıklığı, azalmış özgüven ve motivasyon eksikliği sergileyebilir.
3. Bazı çocuklar daha küçük yaştaki çocuklarla oynamak isterken, diğerleri kendi başlarına oynamak ya da eğitmeni takip etmek isterler. Bu, kendine güvenin azalması veya fiziksel kaçınmaya bağlı olabilir.
4. Kendi performansına yönelik memnuniyetsizlik gösterebilir (yazdıklarını silme, motor aktivitelerdeki performansından dolayı şikayetçi olma)

DİĞER KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLER

  1. Çocuğun hızlanma ihtiyacını doğru olma ihtiyacıyla dengelemekte güçlüğü olabilir. Örneğin, el yazısı çok düzgün olabilir, ancak son derece yavaş olabilir.
  2. Çocuk günlük yaşam aktivitelerinde (örneğin giyinme,bıçak ve çatal kullanmak, diş fırçalamak, fermuar çekmek , bir sırt çantasını organize etmek) zorluk çekmesi mümkündür
  3. Çocuğun kendi masasını, dolabını, ödevini ya da bir sayfadaki alanı bile organize etmekte genel zorlukları olabilir.

TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

EVDE

  1. Çocuğu, kendisi için ilginç olan ve pratik sağlayan motor aktivitelere ve spor faaliyetleri içeren oyunlara katılmaya teşvik edin. Fiziksel aktivitelerde rekabet yerine eğlencenin vurgulanması gerektiği unutulmamalı.
  2. Çocuğunuzu bağımsız olarak yeni spor aktivitelerini ve oyunları denemeye teşvik edin. Eğer motor becerilere konsantre olamıyorsa kurallara uymayı gerektiren aktiviteler seçin (basketbol, futbol). Anlamasını sağlamak için çocuğa basit sorular sorun ( şimdi topu sana atarsam ne yaparsın?) Grup içerisine girmeden önce özel dersler becerilerini geliştirmek adına yardımcı olabilir.
  3. Okul için giyip çıkarması kolay kıyafetler giymeye yönlendirin (cırt-cırtlı ayakkabı, lastikli pantolon)
  4. Çocuğu, motor görevlerini planlama ve düzenleme becerisini geliştirmeye yardımcı olacak pratik etkinliklere katılmaya teşvik edin. Örneğin, masayı hazırlama, öğle yemeği hazırlama veya sırt çantasını düzenleme.

OKULDA
1. Çocuğun masa başında çalışması için uygun bir yerde oturduğundan emin olun. Çocuğun ayaklarının zemin ile tam temasta olduğundan ve masanın, omuzlar gevşemiş ve kolların masanın üzerinde rahatça desteklendiği bir yükseklikte bulunduğundan emin olun.
2. Gerçekçi kısa dönem hedefler koyun. Bu hem çocuğun hem de eğitimcisinin motivasyonunu korumaya yardımcı olur.
3. İnce motor beceriler için çocuğa ekstra zaman tanıyın (matematik, çizim, hikaye yazmak)
4. Çocuğu hikaye anlatmak, okuduğu kitabı anlatmak ve diyaloglara katılmak konusunda cesaretlendirin.
5. Çocuğun el yazısı zorluklarına uygun kağıt kullanın. Örneğin: yazısı büyükolan çocuk için geniş aralıklı çizgileri olan kağıt.
6. Uzun tesler ve sınavlar için eksta süre sağlayın (4).

http://www.cocuk-norolojisi.com

Kaynaklar
1. Kirby A, Sugden DA. Children with developmental coordination disorders. Journal of the Royal Society of Medicine. 2007;100(4):182-186.
2. Zwicker JG, Missiuna C, Harris SR, Boyd LA. Developmental coordination disorder: a review and update. Eur J Paediatr Neurol. 2012;16(6):573-81.
3. Harris SR, Mickelson EC, Zwicker JG. Diagnosis and management of developmental coordination disorder. CMAJ. 2015;187(9):659-65.
4. https://canchild.ca/en/diagnoses/developmental-coordination-disorder Erişim 23 Ekim 2017

Çocuk Nörolojisi Uzmanı Doç Dr Barış Ekici'den randevu almak için bilgilerinizi bırakın sizi arayalım.

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s